Toplu işten çıkarmalar ve geleneksel ajans modelleriyle ilgili hayal kırıklıkları profesyonelleri bireysel girişimciliğe yöneltmeye devam ederken, tek başına bir girişim yürütmenin getirdiği baskıları hafifletebilirler mi?
Solopreneur olmak Jan Harling için hiçbir zaman gündemde değildi, ancak iki yıl önce işten çıkarılması onu tek başına devam etmeye ve kendi işini kurmaya motive eden son itici güç oldu.
Harling, “Girişimci olmak hiçbir zaman hayalim değildi, çünkü bunu çok riskli buluyordum,” diyor. “Bu dış itki olmasaydı muhtemelen kendi şirketimi kuramazdım.”
Sektörün her yerinde işten çıkarmaların yaşandığını gören ve kendisi de işten çıkarılma deneyimi yaşayan Harling, işleri farklı bir şekilde yapma fırsatını gördü ve kendi pazarlama ve iletişim danışmanlığı şirketi Virtus Asia’yı kurdu.
“Yıllarımı ajanslarda geçirdiğim için onların güçlü yönlerini ve sınırlarını anlıyorum. Aynı şekilde, müşteri tarafındaki üst düzey rollerdeki deneyimim de bana onların sorunlu noktalarını ilk elden görmemi sağladı. Bu boşluğu doldurabileceğimi biliyordum. Nihayetinde, her zaman sahip olmayı dilediğim türden bir ortak olmak için yola çıktım – denklemin her iki tarafını da gerçekten anlayan biri” diyor.
Harling arkasına bakmadı ve tek başına girişimci olmanın getirdiği özgürlüğün tadını çıkarıyor. Artık kendi programını yönetebiliyor ve evde küçük çocuklarıyla geçirebildiği zamana değer veriyor, ancak bu yeni keşfedilen özgürlüğün zorlukları da yok değil.
Harling, “Bu muazzam bir iş, ancak geleneksel istihdamın aksine, harcadığım her çaba doğrudan bana fayda sağlıyor” diyor. “En büyük tuzak? Belirsizlik. Bu konuda rahat olmanız gerekiyor. Hala kendi sınırlayıcı inançlarımı kırmaya çalışıyorum – sonuçta ne kadar çok değer yaratırsanız o kadar çok kazanabilirsiniz. Şimdilik, son iki yılda yaşananlar için son derece minnettarım.”
Tek başına çalışmak: İşin geleceği mi?
Toplu işten çıkarmaların, maliyet düşürücü verimliliklerin, sinerjilerin, birleşmelerin ve teknoloji tarafından yerinden edilme tehdidinin herkesin gözü önünde olduğu bir sektöre bakan adland profesyonelleri için kendi işlerini kurmak giderek en uygun seçeneklerden biri haline geliyor. Bir şirket için ömür boyu iş ya da iş güvencesi kavramı büyük ölçüde geçmişte kaldı. Teknoloji sektöründeki işten çıkarmaları takip eden Layoffs.fyi’nin rakamlarına göre, yalnızca 2024 yılında 548 teknoloji firması 152.472 çalışanın işine son verdi.
Hem ajanslar hem de şirketler için üst düzey pazarlama rollerinde çalıştıktan sonra 2023 yılında kendi işletmesi Climate Club’ı kuran Laura Kantor’a göre, özellikle kârlılığın artık iş güvencesini garanti etmediğini görebildiğimiz bugünlerde işletmelerin nasıl yönetildiği konusunda artan bir hayal kırıklığı var.
Kantor, “Birçok şirket, mali durumu ne olursa olsun, genellikle performans veya sadakati pek dikkate almadan, rutin bir maliyet azaltma uygulaması olarak işten çıkarmaya yöneliyor” diyor. “Kulağa ne kadar alaycı gelse de, hepimiz bir hesap tablosundaki rakamlardan ibaretiz.”
Kantor, en azından kendi işinizi yürüttüğünüzde, kâr ve zarar, kariyeriniz ve geleceğiniz üzerinde kontrol sahibi olduğunuzu ekliyor: “Başkaları tarafından verilen kararların insafına kalmaktansa, kendi yolunuzu kendiniz şekillendirebilirsiniz.”
Solopreneur olmanın kesinlikle cazibesi ve sayısız avantajı olsa da, zaman zaman izole edici de hissettirebilir. Kantor, “Pek çok insanla tanışıyor ve harika müşterilerle çalışıyor olsam da, ortak bir misyon için çalışan bir ekipte olmanın verdiği yoldaşlık duygusuyla aynı şey değil,” diyor.
Ve kendi işinizin patronu olmak hiçbir şekilde kolay bir iş değildir. Tüm işlerinizi, muhasebe ve defter tutma işlerinizi kendiniz yapmak ve sürekli olarak yeni işler almak, kendinizi ve hizmetlerinizi satmak zorunda kalmak herkese göre değildir.
Kantor, “Birden fazla görüşme yaptıktan sonra kaç kişinin sizi hayal kırıklığına uğratması da şaşırtıcı,” diyor. “İşe ilk başladığımda, potansiyel bir müşteriyle altı tur teklif görüşmesi yapmış olmalıyım ki, o anda tamamen ortadan kayboldu. Gerçekten ölmüş olabileceğini düşündüm (ölmedi!). Bu sinir bozucu ama ne yazık ki sürecin çok yaygın bir parçası.”
Özgürlük iki ucu keskin bir kılıçtır
Gordan Domlija, kendi şirketini yönetirken belirsizliğin ne kadar stresli olabileceğini çok iyi biliyor. Ocak 2023’te son kurumsal görevinden ayrıldığından bu yana Asya’da bir pazarlama danışmanlığı şirketi olan ElucidateX ve dünyanın ilk post-dijital ajansı olan Re:Motive Media adlı iki şirket kurdu ve tek başına devam etmenin ve ailesinin pratik refahından ve acil mali taahhütlerinden, amaç ve hayatta neyi başarmak istediğiyle ilgili varoluşsal sorulara kadar her şeyi düşünmek zorunda kalmanın kolay olmadığını söylüyor.
Domlija, “Sizi düzensiz bir maaşla başa çıkmaya ve kendi işinizi yürütmenin iniş çıkışlarına hazırlayabilecek hiçbir şey yok” diyor. “İşiniz iyi gitse bile bir gözünüzü bir sonraki projeye ya da bir sonraki müşteriye dikmeniz gerekiyor. Ayrıca, yönetim, çıkmaz sokaklar, ödemeler için insanların peşinden koşmak; her gün kendinizi ve seçimlerinizi sorgulamanıza neden oluyor.”
Domlija kendi işlerini yürütmenin getirdiği bağımsızlığı sevse de, özgürlüğün bile iki ucu keskin bir kılıç olduğunu söylüyor.
“Evet, kendi işinizi kurarak kurumsal zincirlerden kurtuluyor olabilirsiniz ama aynı zamanda düzenli bir maaştan ve bunun getirdiği istikrardan da kurtulmuş olursunuz” diyor.
Her gün dışarı çıkıp kendinizi ve fikirlerinizi satacak, günlük reddedilme, başarısızlık ve belirsizlikle başa çıkacak kişiliğe sahip değilseniz, solopreneur yaşamın sizin için işe yaramayacağı konusunda uyarıyor. Ayrıca, kendi işinizi yürütmek sizi zor kişiliklerle çalışmak zorunda kalmaktan korumaz.
Domlija, “Büyük şirketler pislik konusunda tekel değildir,” diyor. “Onlardan asla kaçamayacaksınız, her zaman hayatınızı olması gerekenden daha zor hale getiren birileri olacaktır.”
Juliana Chan, MIT eğitimli bir bilim insanıyken medya girişimcisi oldu ve 2023 yılında sektör profesyonellerinin kendileri için kişisel markalar oluşturmalarına yardımcı olan ‘Find Your Superpower’ı kurdu. Aynı zamanda LinkedIn’de önde gelen bir influencer olan Chan, tek başına çalışmanın en büyük faydasının, yeteneklerinizin bir işteki ödüllerinizle orantılı olması olduğunu söylüyor.
Chan, “Şirket yöneticileri için fikirleriniz ya da sıkı çalışmanızın karşılığını almanız gerekmeyebilir” diyor. “Her zaman sizin önünüze geçmek için gösteriş yapan veya adil olmayan davranışlarda bulunan birileri vardır. Bir girişimci olarak, iş dünyası acımasız ve rekabetçi olsa da, hesaplanmış riskler alırsanız ve fırsatları ortaya çıktıklarında görecek kadar zekiyseniz, piyasa fikirlerinizi onaylayacak ve uygun şekilde ödüllendirileceksiniz.”
Bugün Chan’in Find Your Superpower topluluğunun, 1:1 koçluk modeli ve 12 aylık sanal Brand Builder Mastermind topluluğu abonelik modeli aracılığıyla rehberlik ettiği 180 ücretli üyesi var. Ancak söz konusu zorluklar ve riskler konusunda her zaman samimi ve açık sözlüdür.
Chan, “Bir iş yürütmek şimdiye kadar yaşadığım en yalnız, en eziyet verici deneyimlerden biri” diyor. “Kadın girişimci olmanın karanlık taraflarına girmeyeceğim ama girişimcilik hala bir kankalar kulübü ve erkek egemen bir sektörde nasıl yol alacağınız konusunda akıllı olmanız gerekiyor.”
Chan, küçük bir işletme kurarak şansını denemek isteyen profesyonellerde bir artış gördüğünü söylüyor. Bu durum büyük ölçüde, ofise dönüş zorunlulukları ve üretken yapay zeka ve otomasyonun beyaz yakalı işleri ele geçirme hızı gibi iki yeni iş trendinden kaynaklanıyor.
Chan, “Eskiden büyük kurumsal müşterilere hizmet veren tasarımcılar ve metin yazarları gibi yaratıcı kişiler, GenAI programlarının tasarım ve yazımı giderek daha sofistike hale geldikçe işlerinin erozyona uğradığını görüyorlar” diyor. “Bunu daha da ileriye götürürseniz, bir zamanlar üniversite diplomasıyla ilişkilendirdiğimiz iş güvencesi artık bulunamayacak, çünkü ezbere dayalı, tekrarlayan, analitik işlevlerin çoğu, şu anda hayal bile edemeyeceğimiz büyük bir ölçekte otomasyon tarafından devralınacak.”
Bu nedenle Chan, meseleleri kendi ellerine alan ve yan işler veya serbest gelir akışları bulan insanların gelecekte galip gelenler olabileceğine inanıyor. Bunun yanı sıra, yapay zekânın geleceği için yeniden beceri kazanmaya ve yeniden eğitim almaya istekli çalışanlar.
Ancak Chan pragmatiktir ve tek başına girişimcilik hayalini fazla abartmak istemez. Genellikle çevresindeki birçok şirket yöneticisine günlük işlerini sürdürmelerini ve bunun yerine uzman oldukları bir konuda ya da tutkularına dayalı bir yan iş kurmalarını (günlük işinizde 9’dan 5’e, yan işinizde 5’ten 9’a çalıştığınızı düşünün) tavsiye ediyor.
Chan, “Onlara genellikle bunu 6-9 ay boyunca denemelerini ve mevcut gelirlerinin en az %50’sini yan işlerinden elde edip edemeyeceklerini görmelerini öneriyorum” diyor. “Bunun mümkün olduğu kanıtlanırsa ve kanıtlandığında, günlük işlerini bırakmak için ciddi lojistik ve operasyonel planlar yapabilirler, örneğin tek kişilik işleri için bir şirket kurmak ve çıkışlarını planlamak gibi.”
Chan, girişimciliğin kendisine sağladığı özgürlüğü ve uzaktan çalışabilmenin yanı sıra bir daha asla kazanç tavanına sahip olmama özgürlüğünü seviyor. Ancak birçok profesyonelin tek başına girişimciliğin sanıldığı gibi bir şey olmadığını fark ettiğine tanık olduğunu söyleyerek bu konuda uyarıda bulunuyor.
Chan, “Sürekli stres ve eziyet açıkçası herkese göre değil ve tek başına girişimciliği kurumsal hayattan veya iş tükenmişliğinden bir kaçış olarak düşünen herkesi tekrar düşünmeleri konusunda uyarıyorum” diyor. “Girişimciliğin sadece parlak tarafını (hızlı arabalar, özel jetler, popüler açılış konuşmacıları) gösteren birçok Instagram hesabı var, ancak doğum günlerini ve yıldönümlerini kaçıran, hafta sonları gece yarısından sonra çalışan, zor müşterileri ve çalışanları yöneten ve maaş bordrosunu yapmak için kendi maaşlarından vazgeçen çoğu girişimci için gerçek bu değil. Liste uzayıp gidiyor.”
Göz kamaştırıcı olmaktan uzak
Grace Gumala için, reklamcılık sektöründe iş istikrarına yönelik bakış açısını değiştiren şey 2023’teki bir işten çıkarma oldu. Bir kreatif direktör olarak, benzer rollerin çok az olduğunu gördü ve bunun yerine kendi başına bir şeyler başlatmaya karar verdi. Bu şey, sosyal medya ve içerik oluşturmaya odaklanan butik bir ajans olan Content Hearts’tı. Ancak tek başına girişimci olarak bir yolculuğa çıkmak hiçbir zaman göz alıcı olmasını beklediği bir şey değildi.
Gumala, “Sadece kendime ait diyebileceğim ve kariyerimi kurumsal dünyadakinden daha uzun süre sürdürebileceğim küçük bir şey başlatıyordum” diyor. “Tek başına girişimci olmak bana içgüdülerime daha fazla güvenmeyi, olaylara daha geniş bir perspektiften bakmayı ve yaratıcılık kadar kârlılık ve sonuçları da dikkate almayı öğretti.”
Guamala solopreneur hayatının kesinlikle kolay olmadığını da ekliyor: “Bazı kurucular kurumsal rollerde çalışırken kazandıklarından daha az kazanıyor bile olabilirler. Bununla birlikte, kariyerlerinin uzun ömürlülüğünü ve solo girişimlerde gerçekleşmesini bekleyebileceğimiz kendi kendine öğrenme ve gelişim alanlarını da dikkate almalıyız.”
Daha önce Ogilvy’nin APAC genelinde sürdürülebilirlik uygulamasını yönetmek de dahil olmak üzere üst düzey ajans rollerinde uzun bir kariyere sahip olan Andy Wilson, 2024’ün başlarında sürdürülebilirlik odaklı bir ajans olan Early Majority’yi kurmak için kendi başına yola çıktı. Bu işi tek başına yapmanın korkaklara göre olmadığını, ama asıl meselenin de bu olduğunu söylüyor.
Wilson, “Bu, ‘iş’ seçiminizden çok daha derinlere inen tüm kararların anasıdır” diyor. Kendi girişimini kurmayı düşünen herkese tavsiyesi, bu konuda uzun uzun düşünmeleri.
Wilson, “Güvendiğiniz akıl hocalarınıza ve koçlarınıza sorun, onlar gerekenlere sahip olup olmadığınızı bileceklerdir” diyor. “Tüm faktörler eşit olduğunda, kendinizi destekleyin ve bir şans verin. Bir kez aylık maaş bağımlılığından kurtulduğunuzda, her zaman gözünüzü dört açarak isteyerek tekrar seçebilirsiniz.”
Solopreneur olmanın en önemli avantajlarından biri kendi saatlerinizi yönetmek ve istediğiniz yerden çalışmaktır, ancak bunun bile dezavantajları vardır.
Engelli bireylerin medya ve pazarlamada daha iyi temsil edilmesi için çalışan bir sosyal girişim olan Disinfluencer’ı kuran Simone Eyles, “Popüler olmayan bir görüş ama evden çalışmak berbat bir şey ve bununla kastettiğim şey ne kadar yalnız ve izole edici olabileceği” diyor. “Tek başınıza çalıştığınızda bir yerlere gidip öğrenmek, bağlantı kurmak ve ağ oluşturmak için zaman ayırmak çok önemli, ayrıca şimdiye kadar sadece çevrimiçi bağlantı kurduğunuz insanlarla gerçek hayatta da tanışmak çok güzel.”
Eyles, kendi başına girişimde bulunmayı düşünenlere, sahip olduklarınızla başlamanızı öneriyor. Eyles, “İşinizi bırakmanıza ya da büyük paralar harcamanıza gerek yok, özellikle de başlangıçta,” diyor. “Marka çekimleri sunarak başladım ve şimdi markadan bağımsız bir stok kütüphanesi oluşturduk, bu nedenle harika bir fikir olduğunu düşündüğünüz şey pazar tarafından belirlenecektir, bu nedenle mümkün olduğunca hızlı bir şekilde pazara girin ve işinizin pazarın ihtiyacına göre gelişmesine izin verin.”
Peki tek başına girişimci olmanın en ödüllendirici yanı nedir? TAO’nun kurucusu Andy Greenway, “Kendi işinizi yürütebiliyorsunuz,” diyor. “Büyük bir ağın politikalarına kapılmak zorunda değilsiniz ya da çok yaşlı, çok pahalı ya da yüzünüze uymadığı için işten çıkarılmak zorunda değilsiniz. Bu açıdan özgürleştirici bir özgürlük duygusu var.”
Greenway, kendi işinin patronu olmanın aynı şekilde çok stresli, sinir bozucu ve moral bozucu olabileceğini de ekliyor. “İşler iyi gittiğinde harika oluyor. İşler ters gittiğinde, şey… bir ya da iki kadeh içersiniz.”
Riskler gerçek ve zorlu
Reklam sektöründe nöroderjik yaratıcı yetenekler için fırsatlar yaratmayı amaçlayan Jayme Headquarters (Jayme HQ) adlı ajansı kuran Merlee Jayme, bu işi tek başına yapmanın kolay bir yolculuk olmadığını söylüyor. “Örneğin bir hesabı kaybetmek, sadece kaybedilen gelir için değil, ekibinizin refahı için de geceleri uykusuz kalmanıza neden olabilir. Zorlu toplantılarla ve bir patronun desteğini isteyebileceğiniz durumlarla karşılaşacaksınız – bir patron olduğunuzun farkına varacaksınız” diyor.
Günümüzde, genellikle geleneksel firmalardan ayrıldıktan sonra kendi ajanslarını kuran bireylere yönelik artan bir eğilim var. Ancak bu durum iki önemli soruyu gündeme getiriyor: Piyasa tek başına çalışan girişimcilerin akınını kaldırabilir mi ve bu değişim geleneksel ajansların geleceği açısından ne gibi sonuçlar doğurabilir?
Wilson, “İletişim sektörü şu anda açıkça aşırı konsolide oluyor ve bu da bağımsız sektörde hem müşteriler hem de yetenekler için büyük bir pazar fırsatına yol açıyor” diyor. “Daha fazla ağ konsolidasyonu, daha fazla bağımsız yeteneğe ve bağımsız hizmet modelleri arayan daha fazla müşteriye yol açacaktır.”
Ve Jayme, sektörün kendi başına dallanıp budaklanan tüm acemileri kesinlikle barındırabileceğine inanıyor.
“Yeni sesler, yeni düşünceler ve yenilikçi yaklaşımlar her zaman talep görüyor” diyor Jayme. “Dünya yeni ve taze bir şeyler istiyor; yeni beceriler, fikirler, yenilikler, maliyetler ve olasılıklar. Benzersiz bakış açınızı benimseyin ve küçük ama güvenilir yollarla da olsa katkıda bulunmaya hazır olun.”
Orijinal makale için:
İlk yorum yapan siz olun